Vitamine B12
Terug naar het overzicht- Ook wel bekend als:
- (trans)cobalamine
- Officiële naam:
- vitamine B12
- Verwante testen:
- foliumzuur, homocysteine
In vogelvlucht
Waarom deze test?
Om te onderzoeken of een tekort aan vitamine B12 de oorzaak is van bloedarmoede of van zenuwbeschadiging. Om het effect van behandeling met vitamine B12 te volgen.
Welk materiaal?
Bloed
Monster
Wat wordt getest?
De test meet de hoeveelheid vitamine B12 (meestal samen met foliumzuur) in het bloed. Vitamine B12 en foliumzuur behoren tot de familie B-vitaminen. Beide stoffen worden via de voeding opgenomen in het lichaam.
Vitamine B12 is vooral aanwezig in dierlijke producten zoals (rood) vlees, vis, gevogelte, melk en eieren. In graanproducten zoals brood en cornflakes komen zowel vitamine B12 als foliumzuur voor. Dit is met name van belang voor vegetariërs en veganisten. Foliumzuur is verder ook rijkelijk aanwezig in bladgroenten, citrusvruchten, bonen en peulvruchten.
Vitamine B12 en foliumzuur zijn nodig voor het aanmaken en herstellen van cellen en weefsel, vooral voor de aanmaak van rode bloedcellen. Daarnaast is vitamine B12 van belang om het zenuwstelsel in een goede conditie te houden.
Foliumzuur speelt een grote rol bij de celdeling. Tijdens zwangerschap is de aanwezigheid van voldoende foliumzuur van groot belang in verband met het groeien van de foetus.
Een tekort aan vitamine B12 en foliumzuur kan bloedarmoede (anemie) veroorzaken. In dat geval worden er minder en te grote rode bloedcellen gemaakt. Een tekort aan vitamine B12 kan schade veroorzaken aan het zenuwstelsel dat zich vaak uit in de vorm een tintelend gevoel of gevoelloosheid in handen en voeten. Een tekort aan foliumzuur tijdens de zwangerschap kan leiden tot de geboorte van een kindje met een open ruggetje (spina bifida).
Hoe wordt het materiaal verkregen?
- Bloed uit een ader: een buisje bloed wordt afgenomen uit een ader aan de binnenkant van de arm, meestal in de plooi van de elleboog. Om deze ader goed te kunnen zien en voelen wordt een stuwbandje strak om de bovenarm getrokken. In de ader wordt geprikt met een holle naald waardoor het bloed in het buisje wordt gezogen. De naald wordt maar één keer gebruikt en daarna vernietigd.
- Vingerprik: met een scherp naaldje wordt een gaatje geprikt in de top van een van de vingers. Daar komt dan een druppel bloed uit die wordt opgevangen op een strip of in een buisje. Als er te weinig bloed uit komt, wordt er op de vinger geduwd om het eruit te drukken. Hoe warmer de handen zijn, hoe makkelijker het gaat. Het naaldje wordt maar een keer gebruikt en daarna vernietigd.
De test
Wanneer wordt deze test gedaan?
Een vitamine B12-test wordt meestal aangevraagd als uit eerder onderzoek bloedarmoede (anemie) is vastgesteld op basis van vergrote rode bloedcellen (macrocytaire anemie).
Daarnaast wordt de test aangevraagd bij vermoeden van ondervoeding (vaak als gevolg van alcoholisme) en bij darmproblemen bijvoorbeeld als gevolg van de ziekte van Crohn of coeliakie (overgevoeligheid voor gluten). Soms wordt de test aangevraagd als er aanwijzingen zijn voor schade aan het zenuwstelsel.
Als de dokter vitamine B12 of foliumzuur als medicijn heeft voorgeschreven, wordt de test soms uitgevoerd om te onderzoeken of de behandeling aanslaat.
Wat betekent de uitslag?
Bij gezonde mensen varieert het gehalte vitamine B12 in het bloed tussen de 150 en 500 pmol/l oftewel tussen de 200 en 700 ng/l.
Verlaagd:
Er is volgens de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) sprake van een tekort aan vitamine B12 indien de waarden lager zijn dan 110 pmol/l oftewel lager dan 150 ng/l. Bij laagnormale waarden voor vitamine B12 wordt soms aanvullend homocysteine in het bloed bepaald om op celniveau een tekort vast te stellen.
Mogelijke oorzaken een vitamine B12-tekort zijn:
- verminderde opname uit voedsel, doordat het dieet te weinig producten bevat met vitamine B12 of foliumzuur, of doordat het lichaam vitamine B12 en foliumzuur niet goed opneemt vanuit de darmen
- een toegenomen uitscheiding via de nieren van vitamine B12 of foliumzuur bijvoorbeeld als gevolg van overmatig alcoholgebruik of het slikken van bepaalde medicijnen
- een toegenomen behoefte van vitamine B12 of foliumzuur, zoals tijdens de zwangerschap.
Verhoogd:
Verhoogde waarden van vitamine B12 wijzen meestal op inname van supplementen zoals vitaminepillen. Ook komen verhoogde waarden voor bij bepaalde leukemieën (bloedkanker).
Nog vragen?
De informatie over deze test komt van deskundigen uit het ziekenhuislaboratorium. Daar worden dagelijks vele honderden testen uitgevoerd. Laboratoriumspecialisten zorgen er voor dat dit op een veilige en juiste manier gebeurt. Zij adviseren de dokter bij afwijkende uitslagen en ingewikkelde problemen.
Heeft u naar aanleiding van deze informatie nog een vraag? Stel deze aan een klinisch chemicus.
© 2010 Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde